Zarządzanie – polega na połączeniu 2 funkcji:
§
twórczej
inicjatywy (lepsza organizacja pracy i
mobilizacji pracowników);
§
roli
nadzorczej (zrutynizowanym procesie wykonywania zadań).
Zakład
pracy – jest połączeniem
organizacji i grupy celowej.
System
społeczny zakładu pracy:
§
zespól
stosunków międzyludzkich - (ludzie w ich rolach społecznych)
§
układ
określonych grup i organizacji.
§
system
stanowisk i pozycji społecznych.
Socjotechnika
zarządzania – (w
socjologii pracy) zmierza do tego aby usprawnić, w sposób racjonalny
wykorzystać energię ludzką jaka tkwi w zakładzie pracy – „Kompetentna
zaradność”.
Zasady
socjotechniczne w zakładzie pracy:
1. Przewaga nagród nad karami.
Stosowanie kary jako głównego środka oddziaływania
na pracownika. Jeśli ludzie wiedzą, że może spotkać ich tylko kara. Wolą
zaniechać jakieś działanie nie ryzykować kary, pomniejsza się pewien zasób
energii społecznej jaki tkwi w każdym pracowniku. Kara, jeśli jest podstawowym
środkiem oddziaływania, wywołuje ujemne skutki z punktu widzenia całego zakładu.
Zachęta działa odwrotnie. Cała energia kieruje się
przeciwko intencjom zakładu pracy każdy „okopuje się” woli nie ryzykować
jakiejkolwiek działalności bo może go spotkać tylko kara nie nagroda.
2. W zakładzie powinna występować zasada integracyjna
a nie dezintegracyjna.
Każdy
zakład pracy składa się z wielu grup pracowników, ludzi różniących się między
sobą wykonywanym zawodem, kwalifikacjami, wykształceniem, wiekiem,
pochodzeniem, doświadczeniem zawodowym, orientacją kulturową, płcią. Każda z
tych grup ma swój pogląd na funkcjonowanie zakładu. Dla dobra zakładu te
wszystkie grupy powinny zgodnie działać, należy szanować autonomię tych grup,
ich zdanie ale do momentu gdy celem
tych grup jest porozumienie co do
wspólnych wartości na których im zależy. Bez ścierania się przeciwieństw nie
byłoby postępu, ale te przeciwieństwa grożą rozprężeniem całego zakładu, jeśli
ich ścieranie wybiega po za określone ramy. Ale nie do końca bo spory są
potrzebne, jeśli chcemy aby zakład był elastyczny i podatny na potrzebne
różnorodne zmiany.
3. Kultywowanie tendencji rozwojowych nad
zachowawczymi.
W
życiu (grupie) są siły, które pchają naprzód w ich rozwoju ale i takie, które
zmierzają do zachowania tradycyjnego układu rzeczy. Tendencje rozwojowe i
zachowawcze w odniesieniu do socjotechniki są niezbędne, ale gdy zachowawcze
biorą górę zakład pracy staje się celem samym, w sobie alienuje się od swych
zadań nadmiernie się biurokratyzuje.
Skutki społeczne tendencji zachowawczych:
§
zachowawcza
praktyka – unikanie ryzyka,
§
rodzenie się
partykularyzmu wewnątrzzakładowego,
§
poszukiwanie
nieformalnych sposobów załatwiania spraw służbowych,
§
preferowanie
interesów krótkofalowych,
§
stosowanie
utartych szablonowych metod postępowania,